1- prognosekaart-Groningen

Van krimp naar topdorpen in de provincie Groningen –

Het verschijnsel krimp treedt pregnant naar voren in een aantal regio’s van Nederland, waaronder Zuidoost-Limburg, Zeeland en Noordoost- Groningen. Met Lab 08 Topdorpen onderzochten we of voor Noordoost-Groningen ontwerpstrategieën ingezet kunnen worden om de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit een impuls te geven. Is een topdorp een mogelijk middel om de vitaliteit in kri[twitter_buttons display=tweet,]mpregio’s te borgen?

Door voorbij de krimpproblematiek te durven en willen denken, in te gaan op de kansen die in een (krimp) regio liggen ontstaat er zicht op een toekomst, los van krimp of groei. Pas dan kun je als dorp duurzame initiatieven ontplooien en met recht een topdorp zijn.

 

Deze stappen en aanbevelingen willen we graag willen delen:

Wat is een dorp? De meeste dorpen zijn woondorpen. Zelfs de paar overgebleven zogenaamde autonome dorpen hebben voornamelijk een woonfunctie. Wat is een topdorp? Of een dorp vitaal is, is niet eenduidig gekoppeld aan krimp of groei! Hoe leer je een dorp kennen? Om een dorp te leren kennen en mee te kunnen denken over een mogelijke toekomst, is het onontbeerlijk kennis te nemen van de historische ontwikkeling, de verhalen, de mensen, de vorm, de genius loci.

Hoe ontwikkel en transformeer je een naar topdorp? Zie de regio als ongedeeld, ook de stad (Groningen) maakt hier onderdeel van uit. De klassieke scheiding stad-land mag in ruimtelijke zin gekoesterd worden. Stad en land moeten wel degelijk als één systeem beschouwd worden. Inventariseer en filter de behoeftes van mensen, niet die van dorpen, ook binnen een dorp zijn er tegenstrijdige wensen, behoeftes en verlangens. Alleen het netwerkdorp heeft toekomst. Je moet het samen doen, clusteren, specialiseren, delen en koppelen aan het grotere schaalniveau. Verbind het specifieke van een dorp aan de regio, maak daarmee het dorp onderdeel van de regiovisie en voed de regio met de uniciteit van elk dorp.

Herstel de relatie tussen de directe woonomgeving en het landschap als basiskwaliteit voor de dorpse woonomgeving. Maak een keuze in de ontwikkeling van dorpen. Zie het dorp als een wijk met een eigen karakter in een groter geheel van wijken, zoals in een stad. Wees niet bang voor verschillen maar koester ze!

Maak een onderkomen voor ontmoetingen en voorzieningen. Maak dit zo, dat makkelijk op nieuwe omstandigheden en ontwikkelingen gereageerd kan worden.

Aanbevelingen aan de ontwerper: De rol van de ontwerper is het inzichtelijk maken van mogelijkheden en zo de communicatie op gang te brengen. Idealiter met een betrokkenheid voor een lange periode. Een beeldende verbinder tussen beleidsmakers en bewoners. Gebruik krimp om in het verleden behaalde resultaten te kunnen verbeteren in de toekomst. Hergebruik zoveel mogelijk de bestaande voorraad van gebouwen, materialen en mogelijkheden. Koppel demografische krimp- en groeiscenario’s aan scenario’s op het gebied van natuur, voedsel, energie, arbeidsmarkt etc. etc.

Neem de tijd!

3- voorbeeld Oude Pekela

Voor drie dorpen, elk met een eigen specifieke landschappelijke, ruimtelijke, bestuurlijke en historische component zijn deze mogelijkheden opgespoord. Alleen door een vitaal toekomstperspectief te bieden van waaruit meegebouwd wordt aan regionale, nationale en internationale trends en ontwikkelingen kunnen lokale initiatieven bloeien. We hebben deze toekomstscenario’s zichtbaar gemaakt in een grootse maquette voor de gehele regio.

De maquette is dynamisch: ontwikkelingen kunnen worden opgebouwd, gecorrigeerd en ook worden vervangen door alternatieve scenario’s. Zo’n maquette is daarmee een instrument waarin voor beleidsmakers en bestuurders/beslissers, en niet in het minst ook voor de lokale bewoners, de toekomst tot verbeelding kan komen. Een verbeelding die staat, en waar je niet omheen kunt – letterlijk en figuurlijk.

Het Lab 08 team bestond uit: Brigitte van Bakel , Flip Bakker, Unger , Sandra Grabs, Michel Melenhorst

Nederland wordt anders – topdorpen Groningen